مقدمه :

قدر مسلم بايد اذعان داشت كه در ايران باستان و نواحي مختلف آن ( از جمله آذربايجان )، آئينها و مراسم ويژه ايي در مناسبتهاي گونا گون اجرا مي شده و با كمال تاسف بسياري از آنها منسوخ شده اند و يادر نقاط دور افتاده به صورت محدود اجرا مي شوند .اين امر ضروري مي نمايد كه با تعريف آئين و شناخت انواع آن ، نگرشي دقيق و دوباره به اين مقوله انداخته و در راستاي احياي آن گام برداشته و كوشا باشيم . باشد كه با تدبر در آئين هاي سنتي و مراسم بومي و شناختن وشناساندن آن ، در گشودن معبر براي تفكر نسل حال و آينده ، سهيم باشيم .

آئين چيست ؟

منوچهر اكبرلو ، منتقد و مدرس دانشگاه در تعريف آئين چنين مي گويد :

آئين ، شكلي از معرفت است .اسطوره و آئين ، تجسم دريافت يك قوم از جهان است و نيز مي كوشد " انسان و رابطه " اورابا جهان تعريف كند .

آئين ، يك روش تعليم است .اجراي آئين ، وسيله اي براي انتقال دانش و سنن  يك  قوم به نسلهاي بعدي است

 آئين ،براي مهار كردن هر چه بدي وبلاست  از نيروهاي فراطبيعي بهره ميگيرد

آئين ، نيروهاي فراطبيعي را تقديس كرده و سپاس مي گويد .

آنگونه كه " جوزف كمپل " مي گويد ، آئينها به سه دسته تقسيم ميشوند : آئينهاي لذت ، قدرت ، وظيفه ، البته هستند آئينهايي كه تر كيبي از اين سه دسته اند .

ايران به عنوان بخشي از تمدن كهن بشري ، سرشار از آئين هاست .

آئين ونمايش:

آئينها در بسياري از موارد شالوده نمايشي دارند ، زيرا جملگي آنها تركيبي هستند كه براي " نمايش " به وجود آمده اند.چيزي كه بايد ديده يا شنيده شود .و با تماشاگراني حاضر ..تماشاگراني كه بسياري از ويژگي هاي گ مخاطب نمايش " را در خود دارند.مراسم آئيني ، متشكل است از كنشي بسار نمادين و استعاري .

اين همه را گفتيم  و اكنون جايي است كه بايد بگوييم :آئين به شكل مشخص و تعريف شده اش ، جائي در صحنه  تئاترندارد

از آئين مي توان اقتباس كرد . مي شود از آن الهام گرفت . آئين را مي توان دستمايه گرفت .

اما اجراي كامل يك آئين ،هر چند تماشايي و هر چند نمايشي ، اختلاط دو جنس ناهمگون است  و محصول ، هيچ مقوله مشخصي نخواهد شد و نتيجه نخواهد داد.

اجراي مراسم نيايش ، اين آئين نوروزي و آن رقص بومي ، نه تنها به نمايش بومي ختم نخواهد شد  بلكه هم آئين هم نمايش را غلط انداز خواهد ساخت .آئين فقط يك منبع اقتباس  است .منبعي غني و پر مايه ، جز اين راه به خطا خواهيم برد .

در ادامه به انواع آئين  در ايران باستان خواهيم پرداخت ..ما راهمراهي كنيد

 منبع : مجله نمایش شماره ۷۰ -۸۰ فروردین واردیبهشت سال ۸۵

نوشته شده توسط احمد مسرت در دوشنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1388

لينك ثابت